Vorige week heb ik samen met Rob Houben voor een kleine groep van het DaCapo College een tweedaagse studiedag georganiseerd over ICT en leren. Basisgedachte is dat de deelnemers de beweging naar een zinvol gebruik van ICT binnen leersituaties inzetten en als ambassadeurs met hun collega’s zoeken naar waardevol gebruik. Uitgangspunt is om docenten en leerlingen te laten leren m.b.v. ICT. Belangrijk is dat docenten en leerlingen bestaande tools en content gaan gebruiken. Er is namelijk zoveel goeds te vinden. Je hoeft niet alles zelf te maken vanaf scratch.

Hergebruik van materiaal

De eerste dag hebben we gekeken naar verkrijgbare online tools én naar verkrijgbare content. Belangrijk daarbij is dat je goed let op de rechten van het (leer)materiaal dat je tegenkomt. Als iemand iets heeft gemaakt liggen de rechten (in veel landen waaronder Nederland) bij die persoon en mag je als docent niet zomaar het materiaal gebruiken. Maar gelukkig kan het ook anders, zie het filmpje over Copyright & Creative Commons:

Dit is belangrijk als je zelf (leer)materiaal maakt. Je kiest zelf dat je wel onder bepaalde condities je werk wilt delen. Je werk is wel beschermd maar biedt ook veel mogelijkheden. Op die manier deel je kennis. Volgens mij schieten we er allemaal iets mee op. Op veel sites zoals Flickr kun je als maker aangeven dat je je foto’s onder Creative Commons licentie publiceert.

Zelf Creative Commons licentie uitkiezen

Als je gelooft dat delen voor iedereen wat oplevert kun je het materiaal wat jij maakt (e-Learning modules, teksten, foto’s, video’s, muziek, etc.) publiceren onder een Creative Commons licentie. Op de Nederlandse site van Creative Commons kun je op een eenvoudige manier een licentie kiezen. Je maakt een paar keuzes (welke licentie wil je precies en welke knop wil je) en je kunt direct een stukje HTML-code genereren dat je vervolgens weer op o.a. een website kunt zetten.

Als je de HTML-code plakt op je website wordt er een knop zichtbaar die verwijst naar de gekozen licentie. Een bezoeker klikt op de knop en hij weet direct hoe jij de rechten geregeld hebt. Bij mij zie je op dit blog deze knop staan:

Zelf Creative Commons materiaal gebruiken!

Als je zelf op zoek bent naar bruikbaar materiaal (voor lesmateriaal, presentaties etc.) dan kun je bijvoorbeeld op een site als Flickr zoeken naar materiaal dat onder een bepaalde CC-licentie is uitgebracht. Niet alle sites bieden helaas deze mogelijkheid. Sterker nog, een site als Vimeo waar ik een betaald account heb, kent niet de mogelijkheid om duidelijk te maken dat de door jou gemaakte video’s onder een CC-licentie moeten worden uitgebracht. Het is mij onduidelijk waar de rechten liggen op je materiaal!

Tweede interessante optie is om te kijken op de Creative Commons website waar werk vanuit verschillende sites te vinden is. Via een duidelijke zoekmachine kun je bij werk van verschillende sites uitkomen. Pas heb ik op deze manier zelf een liedje gezocht dat ik vervolgens in een videofilm heb verwerkt.

Creative Commons steunen?

Als je net als ik deze filosofie van delen een warm hart toedraagt is het goed om al het materiaal wat je maakt beschikbaar te stellen via een CC-licentie. Maar je kunt ook financieel de non-profit Creative Commons organisatie steunen door lid te worden van het Creative Commons Network. Dit kan vanaf 75$ per jaar. Lid worden of 25$ doneren doe je hier. Je kunt dan ook nog een paar dingen krijgen zoals een shirtje. Daarnaast krijg je een pagina waarnaar je kunt linken vanaf je blog of website. Deze pagina is dan ook toegankelijk via een CC-Network knop.

Een prachtige uitleg en voorbeeld is overigens A Remix Manifesto, een film over nieuwe wereld van het delen. Prikkelend!

O ja, nog een mooi project: Open Educational Resources (OER), hier is de CC-licentie gekoppeld aan leermateriaal. Zoek en vind. Hun slogan is iets moois om mee af te sluiten:

Wat vind jij van het delen van je materiaal? Doe je dit of kies je er bewust niet voor?

Vorige week was Fabrizio Cardinali op bezoek bij Stoas. Fabrizio is CEO van Guinti Labs en voorzitter van de ELIG. Hij was in Nederland voor een Stoas seminar over content management. Mijn collega Rens stelde hem wat vragen, ik filmde. Een verder videoverslag van het seminar (van mijn hand) volgt nog.

De vragen die we stelde aan Fabrizio Cardinali:

1. What is your vision on nearby and future developments within the e-Learning field?
2. How do you look at the trend of so-called ‘Rapid e-Learning’?
3. Why should or shouldn’t you invest in learning content management?
4. Can you give some examples when you advise not to use an LCMS?
5. What is your opinion on open source and open source as a software development company?
6. Implementing a solution like learn eXact Enterprise, is that extensive and complex process?

LCMS nuttig?

Ik vond het interview en het seminar erg interessant. Ik werd aan de ene kant kritischer op systemen als een Learning Content Management Systeem (LCMS), aan de andere kant vond ik het een inhoudelijk sterk verhaal met een goede onderbouwing en een levendige visie. Zie voor een introductie op een LCMS het Wikipedia artikel.

Mijn gevoel (en ook mijn ervaring) vertelt me dat de implementatie van een LCMS een erge complexe en omvangrijke operatie is die maar voor een klein deel van de e-Learning ontwikkelteams en organisaties relevant is. Een LCMS is een interessante en waardevolle optie als:

• je als organisatie grote hoeveelheden e-Learning ontwikkelt;
• je erg veel updates uitvoert;
• je werkt met een grote groep ontwikkelaars;
• je e-Learning content is opgedeeld in relatief kleine eenheden (discussie rondom RLO, zie ook dit artikel uit 2002);
• je een grote mate van herbruikbaarheid van kleine eenheden van dit materiaal nastreeft en echt wil realiseren;
• je de content in grote mate wil personaliseren (op groepsniveau of individueel niveau).

Met name dat laatste vind ik heel waardevol. Met een LCMS ben je goed in staat om te differentiëren op taal, voorkennis, multimediavorm, stijl, vormgeving op elk gewenst niveau. En om het dan nog krachtiger te maken kun je dit nog uitbreiden met een persoonlijk leerpad waarbij je aan de hand van voorkennis en competenties kleine leereenheden uitserveert naar de lerenden die precies passen bij zijn/haar leervraag. Hier kun je absoluut winst behalen, op alle fronten (rendement, financieel, ontwikkeltijd, onderhoud).

LCMS niet nuttig?

Zelf geloof ik veel minder in 2 voordelen die vaak genoemd worden bij een LCMS: herbruikbaarheid en multichannel uitleveren. Dat laatste betekent dat je inhoud bijvoorbeeld uitlevert op papier, op een computerscherm en via mobiele telefoons. Ik denk dat je vanuit didactisch oogpunt erg verschillend materiaal moet maken en dat je het ontwerp per device op hun specifieke kwaliteiten en kenmerken moet baseren. Ik geloof niet zo dat je met een systeem met 1 druk op de knop zoiets goed kunt doen. Brengt me bij mijn tweede punt; herbruikbaarheid. Theoretisch gezien is herbruikbaarheid mooi: minder kosten, veel consistentie. In 2000 heb ik al eens meegedaan met een Europees R&D project waar herbruikbaarheid belangrijk was. In de praktijk bleek dit moeilijk: goed metadateren kost veel tijd en kunde, vaak was het goedkoper om een leerobject opnieuw te maken. Mensen vonden het ook moeilijk om materiaal van een andere 1-op-1 te hergebruiken. Eigen materiaal maken had vaak de voorkeur.

Een essentiëler probleem vind ik liggen in de basisgedachte van een LCMS: de content wordt gemaakt door een groep experts/ontwikkelaars. Er is weinig ruimte voor ontwikkelingen zoals informeel leren en user generated content. Het zou mooi zijn als een LCMS bijvoorbeeld ook faciliteert dat de inhoud kan worden aangevuld door de gebruikers. Ik geloof niet dat content alleen gemaakt wordt door ontwikkelaars, zie ook mijn eerdere blogpost. Wat vinden jullie?

Nawoord/aanpassing:

Job heeft in de comments de onderstaande opmerking gemaakt. Ik denk dat de opmerking relevant is en wil graag hier in de post nog een reactie geven. Job zei:

Ben het niet helemaal eens met je bezwaar tegen multichannel. Ik denk ook niet dat het zinvol is om 1-op-1 content die ontwikkeld is voor pc over te zetten naar mobiel. Wel denk ik dat bepaalde assets herbruikbaar zijn (bijvoorbeeld video). Een goede assetslibrary kan dan handig zijn.

Hij heeft gelijk. In mijn post heb ik het wat zwart/wit omschreven. Ik geloof niet in de ‘Publish to all’ functionaliteit waarbij je geen hernieuwd ontwerp maakt. Wel geloof ik in het hergebruik van assets (kleinste herbruikbare eenheden; video, afbeeldingen etc.) zoals video. Als je die maakt met het idee van toepassing op meerdere platforms dan heb je daar wel degelijk herbruikbaarheid te pakken. Dit zelfde geldt wellicht voor een deel van de graphics. Voor tekst zie ik dat veel minder gebeuren. Wel vind ik dat je ontwerp dieper moet gaan dan het simpelweg beschikbaar stellen van dezelfde cursus. Zie ook eerdere blogpost over mobiele Moodle toepassing. Voor een dynamisch en controleerbaar hergebruik zoals Job beschreef is dan de inzet van een systeem zoals een LCMS wel onontbeerlijk.

Foto-impressie van het seminar:

Video-impressie van het seminar:

Iedereen kent wel de sites waar zogenaamde markers instaan die met behulp van je webcam zorgen voor een waar mediaspektakel. Al eerder schreef ik over varianten waarbij brandweerlieden werden getraind met behulp van ‘augmented reality’. Nu is er een eenvoudig boekje van de NCDO en de HIER Klimaatcampagne. Gratis op te halen bij Selexyz boekhandels.

In het boekje staat het zo verwoord:

Neem dit boekje mee naar daarbenik.nl. De simpele zwart-wit afbeeldingen ontvouwen zich dan tot een unieke ervaring, waarbij je ‘daar’ in je handen houdt.

Je ziet in de video dat een stem een verhaal vertelt, er achtergrondgeluiden te horen zijn en dat dit gecombineerd worden met foto’s die soms nog bewegen. Zou dit iets zijn voor de educatieve uitgeverijen? Misschien een mooie manier om de prachtige papieren methodes te linken met de digitale wereld. Of zien kinderen die direct als een trucje en kijken ze net zo graag naar een video?

Is hier sprake van een (al dan niet educatieve) meerwaarde? Wat denken jullie?

Met een groep van zo’n 15 jongeren een podcast maken in 1,5 uur tijd, kan dit? Ja, dat kan. Zelfs als ze nog niet eerder van een podcast hebben gehoord. Vandaag verzorgde ik samen met een andere ADE’er (= Apple Distinguished Educator) twee workshops aan kinderen in de leeftijd van 12 tot 18. Het evenement Picnic was er in 2 uitvoeringen en was gericht op nieuwe media, innovatie en creativiteit. Ik was op Picnic Young.

“Ik wil er nog wel graag 1 maken”

De locatie was prachtig maar niet optimaal voor zo’n workshop. De Westergasfabriek bestaat uit enorme hallen waar het niet eenvoudig is om je verstaanbaar te maken en waarbij afleiding op de loer ligt. De volgende dingen vielen me op bij de workshops:

• kinderen hebben bijna geen technische uitleg nodig als ze met de Mac werken;
• sommige kinderen waren erg bang om iets te maken wat een onvoldoende kwaliteit had. Een paar leerlingen bleven maar audio-fragmenten weggooien en hadden 5 minuten voor het einde nog niets;
• kinderen bleven langer met een droge verkenning bezig. Zelfs als ze al mochten beginnen op de laptops kozen sommige groepjes ervoor om nog verder te gaan met het storyboard;
• de kinderen waren ongelofelijk beleefd. Spraken je de hele tijd aan met mijnheer en bijna alle kinderen bedankten me gemeend;
• de bijbehorende docenten lieten zich alleen zien als er expliciet naar hen gevraagd werd;
• de bijbehorende docenten zeiden niet eens iets als ze met de groep een half uur te laat kwamen.

Maar het meest werd ik geraakt door het enthousiasme. Kinderen vinden het leuk om zelf een radiouitzending te maken. Net als wij vroeger op een cassettebandje vonden ze dit ook spannend en leuk. Ik heb kinderen enthousiast horen vertellen tegen hun docent dat ze dat ook op school wilden doen. Ze waren echt trots op wat ze gedaan hadden en de producten waren aangevuld met foto’s, geluiden en muziekjes. Een groep zei toen ik aangaf dat we bijna zouden stoppen: “Maar we willen er nog wel een maken!”.

Zelf maken, actief ermee bezig zijn. Samen een nieuwe werkelijkheid creëren werkt stimulerend. Het maken van een podcast is een goede methode die ook binnen bedrijven en scholen breder zou kunnen worden toegepast.

Wat is creativiteit?

Minister Plasterk kwam ook nog even langs en hield een kort praatje over creativiteit. En natuurlijk kwam het door hem geliefde Apple weer even voorbij.

Update: het filmpje van de man die van Eiffeltoren springt (referentie van Plasterk), vind je hier.

Er is al veel onderzoek gedaan naar de eventuele leereffecten van multimedia. 15 jaar geleden heb ik zelf een afstudeeronderzoek uitgevoerd naar de educatieve meerwaarde van het gebruik van animaties. De effecten kunnen op vele manieren worden bekeken.

Fantastische bron om veel te leren over het effect en gebruik van multimedia is de ‘The Encyclopedia of Educational Technology‘. Dit is een site met veel achtergrondinformatie en ook veel voorbeelden rondom e-Learning. Hierbij is veel te vinden over de inzet van multimedia.

Zelf leggen ze de site uit:

The Encyclopedia of Educational Technology (EET) is a collection of short multimedia articles on a variety of topics related to the fields of instructional design and education and training. The primary audiences for the EET are students and novice to intermediate practitioners in these fields, who need a brief overview as a starting point to further research on specific topics. Authors are graduate students, professors, and others who contribute voluntarily. Articles are short and use multimedia to enrich learning rather than merely decorate the pages.

Emotie, verhalen en onthouden

Tijdens presentaties over het educatief gebruik van multimedia gebruik ik vaak inzichten en voorbeelden die hieruit komen. Een prachtig artikel (vind ik) gaat over emotie, onthouden en verhalen. Op het einde wordt besproken op welke manier we met behulp van multimedia drama kunnen toevoegen aan een verhaal. Op deze manier wordt het leerrendement verhoogd omdat er een veel indringendere beleving ontstaat.

Als voorbeeld nemen ze een verhaal over de Tsunami en bieden dat in 3 varianten aan:

Drie varianten

Bij de eerste variant wordt de informatie alleen met behulp van de tekst aangeboden, in de tweede variant zie je dat foto’s worden gebruikt in combinatie met de tekst. Dit zorgt al voor een heel ander gevoel en maakt dat het verhaal aansprekender wordt en dat het beter blijft plakken. In de derde variant zie je een mix van tekst, afbeeldingen, achtergrondmuziek, stem en video.

Oordeel zelf en bezoek het artikel en klik door (onderaan de pagina) naar de 3 varianten.

Al weken gonsde het van de geruchten over een nieuwe iPhone. Op de Apple Worldwide Developers Conference (WWDC) zijn vandaag interessante producten aangekondigd waaronder laptops met een zeer lange baterrijduur, en natuurlijk de nieuwe iPhone.

Waarom komt dit op Leerbeleving?

Ten eerste omdat de berichtgeving vanaf dit congres interessant was. Er was bijvoorbeeld iemand die met zijn mobiele telefoon een live videoverslag streamde. Nu was de beeldkwaliteit belabberd maar de audio was prima. Hij maakte hiervoor gebruik van de gratis dienst Ustream.tv. Een jaar of 2 geleden heb ik dezelfde toepassing gebruikt om een presentatie live uit te zenden in een e-Learning traject. Is een aanrader.

Op een andere plek volgde ik een live verslag met foto’s en teksten. Het was door de iPhoneclub.nl gedaan. Hier werd Cover it Live gebruikt. Een mooie en strakke manier om teksten en foto’s te plaatsen op een bestaande webpagina. Ook dit zou prima kunnen in een leeromgeving. Ook deze tool is gratis te gebruiken. Natuurlijk werd er ook nog druk getwitterd.

Ten tweede verwacht ik dat de iPhone een verschil gaat maken in de wereld van e-Learning. De iPhone was de eerste telefoon waarbij internetten gewoon handig werkte. Met de apps en alle nieuwe functionaliteiten is de waarde als leerinstrument alleen maar toegenomen. Nu al leer je talen met de Teleac App (gratis), leer je een stropdas op verschillende manieren stroppen en doe je breinspelletjes. Met name het informeel leren kan goed gefaciliteerd worden met de iPhone.

Ik deel mijn ervaringen als de nieuwe iPhone binnen is en denk vast na over een goede nieuwe educatieve app. Als iemand nog een suggestie heeft dan hoor ik het graag!

De streaming video via ustream.tv.

Het liveverslag middels tekstberichten en foto’s.

Pas heb ik de onlangs tot trendwatcher van 2009 verkozen Adjiedj Bakas gezien op een congres. Eén van zijn boeken (Megatrends Nederland) had ik lang geleden gelezen maar het had niet veel indruk gemaakt. De presentatie van Bakas was echter erg goed met rake observaties, humor (inclusief zelfspot) en gedurfde en prikkelende uitspraken. En een prachtig filmpje! Bij deze.

Toekomstbeeld uit 1967
Bakas liet met onderstaand filmpje zien waaruit het werk als trendwatcher bestaat. Verbijsterend om te zien dat in 1967 al vele dingen werden voorzien die we nu vanzelfsprekend vinden: online shoppen en bankzaken doen etc. Het bleek dat de voorspellingen in onderstaand filmpje destijds echter niet werden opgepikt.

Wat je wel ziet is dat de makers van het toekomstbeeld de trend van emancipatie gemist hebben 

En er is weer een IPON-winnaar: TeachMeet! Op meerdere manieren wist Fons van den Berg (zie ook zijn blog) weer een succes te maken van deze inspirerende ‘unconference’. Niet alleen won TeachMeet een IPON-award, ook hebben veel mensen een heleboel energie gekregen van deze bijeenkomst.

Kort en extreem kort
De korte (7 minuten) en hele korte (2 minuten) presentaties zorgde voor een dynamisch geheel waarin vele verschillende onderwijsaspecten een plek kregen. Van een geavanceerde inzet van Google Earth, het Apple concept van Challenge based learning, hoogbegaafdheid, 23onderwijsdingen tot een prachtige film van Edvard Spaapen. En dan heb ik het nog niet over de rest gehad.

Digital storytelling
Jammer dat ik niet na de film van Edvard kwam want het was een prachtig voorbeeld van digital storytelling, het thema van mijn presentatie. Hier werd direct duidelijk hoe je met een persoonlijk verhaal een boodschap kunt overdragen. Met enkel het gebruik van foto’s en tekst lukt het om een goed en sterk verhaal te vertellen.

Wat ik niet kon vertellen
Door de tijdsdruk zijn een paar dingen afgevallen in mijn presentatie. Hoewel je hieronder mijn presentatie ziet wil ik ze graag toelichten:

• digital storytelling vertelt vaak vanuit een persoonlijk standpunt;
• vaak worden foto’s gecombineerd met gesproken tekst en muziek;
• emoties spelen een belangrijke rol;
• kernwoorden zijn Persoonlijk, Authentiek, Verhaallijn, Multimedia.

Een voorbeeld heb ik achterwege gelaten: bij justitie zijn we bezig geweest om gedetineerden digital stories te laten maken over hun verleden en ook toekomstig leven. Hiermee worden ze geprikkeld om over de eigen historie na te denken, dit is voor veel gedetineerden moeilijk.

Waarom digital storytelling?
Het is een eenvoudig maar krachtig concept dat zowel door onderwijsmakers (leerkrachten, docenten, uitgevers) gebruikt kan worden als door lerenden. Met name als lerenden zelf een digital story maken dan ligt een krachtige leerbeleving in het verschiet. Verhalen kunnen je raken en mits goed gemaakt kunnen ze je sterk bijblijven. Welke verhalen zijn bij jou bijgebleven? Misschien ken je nog wel verhalen van 20 jaar terug!

Aanraders als je meer wilt weten?
Je kunt natuurlijk op deze blog kijken, er staan mooie voorbeelden op. Zie hiervoor de tag Storytelling.

Ook is er een aantal erg goede boeken waarin storytelling een rol speelt. De boeken die ik heb gelezen en die aanraders zijn staan hieronder. Alleen het laatste boek gaat helemaal over digital storytelling in het onderwijs maar de andere boeken bevatten goede stukken en prikkelende voorbeelden/uitleg over digital storytelling.

• De Plakfactor (zie gratis e-course hierover en bestellen bij de Volkskrant)
• Johnny Bunko (zie info op de site en bestel bij Bol.com)
• A Whole New Mind (zie info op wikipedia en bestel bij Bol.com)
• Digital Storytelling in the Classroom (zie info op de website van de auteur en bestel bij Bol.com)

De video-impressie volgt later! Fons en anderen: bedankt voor de inspiratie!

Er is een nieuwe online applicatie die wel eens heel bruikbaar kan zijn binnen leersituaties: Flowgram. Met deze applicatie kunt u informatiebronnen combineren, annoteren en delen en maakt u er als het ware een ketting van. Maar het is geen passief filmpje, op ieder moment kan de gebruiker bijvoorbeeld bladeren in de webpagina die getoond wordt.

Wat kun je er mee?
Als maker kun je:

• bronnen achter elkaar plaatsen;
• als bronnen kunnen sites, office-documenten, rss-feeds, foto’s en nieuwe pagina’s gebruikt worden;
• bij elke bron audio inspreken;
• multimedia elementen bij de bronnen zetten;
• transities tussen bronnen instellen;
• publiceren (kunt ook privé houden);
• embedden in een blog.

Werkt het?
Ja, het werkt goed. Het is eenvoudig in gebruik (wel even een account aanmaken) en het uploaden van bestanden gaat erg snel. De audio voegt echt iets toe en het is fijn dat je ervoor kunt kiezen om het niet openbaar te maken. Het embedden in een blog werkt ook goed.

Zie voor een voorbeeld hieronder. Klik op de play-knop en vergroot het scherm (Pijl met Launch) zodat u het goed kunt zien.

Kijk ook eens op de website van Flowgram voor betere voorbeelden en probeer het zelf.

Dank aan Jane Hart (zie haar blog) voor de tip!

Iedereen heeft wel eens gedroomd van een fantastische beheersing van de edele danskunst maar niet iedereen is het gegeven. Met moderne technologie is dit echter binnen het bereik van iedereen gekomen.

Bij Noordhoff Uitgevers hadden we deze week een groot en leuk feest met veel verschillende activiteiten. Er was ook een mogelijkheid om je hoofd op het dansend lichaam van iemand anders te plakken. Dit gebeurde door gebruik te maken van een chroma-key (zie voor uitleg wikipedia). Hierbij wordt een groen scherm gebruikt. Je mixt dan twee beelden door elkaar. In dit geval kregen de deelnemers een groene ‘kapperscape’ om en ze gingen voor een groene achtergrond zitten. Na wat instelwerk waarbij de grootte van lichamen werd afgesteld op de hoofden, dansten ze in een hiphop-video.

Deze techniek lijkt me ook erg leuk om te gebruiken met kinderen. Zou het niet leuk zijn om zo in een historische context geplaatst te worden? Of om je toekomstig beroep te verkennen. Je krijgt wellicht wat meer gevoel voor wat je wil. Misschien levert het wel een intense ervaring op, en brengt het nieuwe inzichten en ideeën.