Van 21 t/m 24 oktober 2011 vond het inspirerende congres Learning 2011 plaats in Orlando. De inhoudelijke hoogtepunten heb ik weergegeven in dit fotoverhaal. In minder dan 5 minuten bent u weer op de hoogte.

U vindt de inhoud van verschillende sessies in de Learningwiki. Verder is er van een aantal plenaire sessies een video-opname gemaakt en deze video’s zijn in korte fragmenten opgedeeld zodat ze eenvoudig en snel zijn terug te kijken. Bij deze een overzicht van de video’s.

Tenslotte vindt u de foto’s die ik gemaakt heb op Learning 2011 op mijn Flickr-pagina. Allemaal met Creative Commons licentie. U kunt de hele set bekijken of direct de slideshow starten.

Woensdag was de laatste (en halve dag) van Learning 2011. Het toonaangevende congres is er weer in geslaagd om er een krachtige leerervaring te bieden aan ruim 2000 learning professionals.

Inevitable: mass customized learning

Om 8.00 uur stond ik in de rij voor een parallelsessie waarbij twee auteurs, Charles Schwan en Beatrice McGarvey, hun ideeën deelden rondom hun boek: ‘Inevitable: mass customized learning’. Zie ook de website die bij het boek hoort: www.masscustomizedlearning.com. Hoewel het boek vooral gericht was op het Amerikaanse (reguliere) onderwijs was er met de geestdrift en kritische onderwijsblik van de sessieleiders toch nog veel te halen. Ze begonnen met een paar uitspraken van Bill Gates die aantoonde dat het Amerikaanse onderwijs nog steeds gebaseerd is op het industriële revolutie model van massaproductie. In het interview van CNN over educatie liet Bill niet blijken er anders over te denken. Zelf vind ik de video van Sir Ken Robinson nog steeds een mooie uitleg die het failliet van dit model blootlegt. Overigens sloegen de twee auteurs de plank mis toen ze beweerden dat niet eens de leiders in IT niet in de gaten hadden dat het onderwijs moet veranderen. Ze noemde ook Steve Jobs terwijl juist Apple al jaren een sterke onderwijsvisie heeft die tegen deze ouderwetse visie op onderwijs ingaat, bijvoorbeeld met deelname aan 21st Century Skills. Zie het Apple project hier.

Schwan en McGarvey gaven aan dat de huidige student en lerende een kritisch consument is geworden die verwacht dat het onderwijs meer op maat is en rekening houdt met je persoonlijke voorkeuren en situatie, net als iTunes, Google, Amazon, etc. doen. Ze gaven aan dat ze veel van het leren in het bedrijfsleven kunnen leren en dat alleen al het idioom van belang is (leerling vs lerende, klaslokaal vs leeromgeving, curriculum vs competentiegericht leren). Ze gingen verder niet erg de diepte in maar voor mij waren de toon en de ideeën voldoende prikkelend om bij de ASTD boekenwinkel (die tijdens het congres is opgebouwd met alleen maar boeken over leren, opleiden, trainen en andere HR-onderwerpen) het boek te kopen. In Nederland is het boek volgens mij niet te koop maar wel bij Amazon (zie hier). Mooie uitspraak van de twee auteurs: “De informatiemaatschappij heeft diensten niet veranderd maar wel de manier waarop ze geleverd worden. Behalve in het onderwijs!”.

Hoe Clinton op een luie stoel blijft zitten?

Tenslotte vond er nog een afsluitende sessie plaats met alle deelnemers. Masie liet weer zien waarom Learning zoveel kleur krijgt: hij weet op een prettige manier de zaal te bespelen en maakt van de generale sessies vaak iets moois. Zo worden er nooit presentaties gegeven maar interviewt hij de mensen. Bill Clinton was een uitzondering: die heeft eerst een half uur de zaal toegesproken en daarna heeft Elliott hem geïnterviewd. Tekenend voor de kwaliteit en de insteek van Elliott bij Learning 2011: vandaag reflecteerde hij op het interview. Hij gaf aan dat hij al een half jaar aan het bedenken was hoe hij het interview zou insteken. Hij heeft expres Clinton in een luie stoel laten zitten (‘dan blijft hij langer zitten’), heeft bewust gevraagd naar de dochter van Clinton en besprak toen met de zaal welk effect het had dat hij met Bill Clinton over Chelsea sprak. Hij gaf aan dat Clinton anders ging zitten na de persoonlijk vraag over zijn dochter, dat zijn ademhaling en gelaatsuitdrukking anders werd en dat hij veel langer is blijven zitten dan van te voren afgesproken. Hij eindigde zijn reflectie met een vraag over de mensen van de veiligheidsdienst die naast het podium stonden. Als u het antwoord weet mag u dit in de comments vermelden: “Waarom werden de veiligheidsmensen elke 11 minuten gewisseld?”

Dinsdag was een lange dag bij Learning 2011. Een dag vol Storytelling met als klapstuk een interview met acteur John Lithgow én een theaterstuk van hem over Storytelling (zie info over hem op IMDb). Om 8.00 uur ‘s morgens begon de eerste sessie. Iedereen had de mogelijkheid om daarvoor een bagel te nemen, een bord met fruit of een grote beker niet al te sterke koffie. Een van de opvallende en aantrekkelijke elementen van Learning 2011 is de professionaliteit waarmee de conferentie georganiseerd is. Op alle details is gelet en alles klopt. Dat zorgt ervoor dat je als deelnemer je helemaal op de inhoud kan richten.

Motivatie als voorwaarde voor (e)leren

De eerste sessie waar ik voor koos was er een rondom het thema Adult Motivation. Raymond Wlodkowski, auteur van het boek ‘Enhancing Adult Motivation to Learn‘ (zie Amazon) gaf samen met Margery Ginsberg (auteur van diverse boeken over motivatie, zie haar pagina bij de universiteit) een interessante uitleg en demonstratie van motiverende manieren van onderwijs. De sessie ging niet primair over e-Learning maar zoals Dr. Wlodkowski aangaf is ook voor online leren motivatie nodig om tot echt leren te komen. Hij heeft een model gepresenteerd waarbij mensen intrinsiek gemotiveerd worden. De opmerking dat extrinsieke motivatie wel werkt maar niet duurzaam is, klinkt logisch.

Het was een zwaar onderwijskundige sessie en dat was ook wel goed. Goed om eerst naar de basis te kijken, ook als we het over iets ‘snels’ als e-Learning hebben. Het model dat de twee gebruikte als kapstok had 4 elementen die voorwaardelijk zijn voordat geleerd kan worden:

1. Inclusion (voel je gerespecteerd en verbonden);
2. Attitude (open staan voor leren en relevantie);
3. Meaning (betrokkenheid en uitdaging);
4. Competence (authentiek en effectief).

Geen rocket-science maar ik denk dat het goed is om af te stoppen met twitteren, bekend onderzoek nog eens door te lezen en onze onderwijspet/bril op te zetten. Wlodkowski en Ginsberg lieten met voorbeelden zien hoe eenvoudig het is om mensen echt te motiveren (ook als ze geen zin hebben). Daar kunnen we nog heel wat van profiteren als de zoveelste verplichte e-Learning module gemaakt wordt.

We hebben technologische popsterren nodig!

Dean Kamen begon de generale sessie met een video over Science. Deze uitvinder (wie kent niet de Segway?) stimuleert kinderen te kiezen voor wetenschap en technologie. Hij wil dat dit net de status krijgt van entertainment of sport. Kinderen moeten zien hoe gaaf en belangrijk dit is.

Het verhaal van Dean was ontroerend en goed. Hij vertelde hoe hij tot zijn passie was gekomen (school was niets en hij begon in een garage technische installaties te bouwen en verkopen). Vol vuur gaf hij aan dat het te gek is dat mensen in de US alleen maar leven voor sport en entertainment. Dat je zelfs de Superbowl niet meer als sport kunt zien, zo belangrijk is het. Hij wil de wetenschap net zo aantrekkelijk maken voor jonge mensen. Vandaar dat hij de stichting FIRST is begonnen.

Het ontroerende zat in moment dat hij vertelde over een project waarbij hij voor veteranen die zonder arm(en) terugkwamen een geavanceerde kunstarm had gemaakt. Ministerie van defensie had hem gevraagd een arm te maken waarmee mensen zelfs een druif konden oppakken en opeten. Door de manier van vertellen, de inzet van technologie voor een beter leven en door de getoonde foto’s ontstond een aparte sfeer en raakte Dean mensen. Toen ze het prototype van de robotarm bij een veteraan zonder armen uitprobeerde, kon deze man (Chuck) weer voor het eerst sinds lange tijd zelf eten in zijn mond stoppen. Zijn vrouw werd helemaal emotioneel en had gezegd: “Wij houden deze arm óf jullie houden Chuck”. Met de presentatie van Dean werd weer duidelijk wat de kracht van storytelling is.

Learning Manifesto van Ikea

Al eerder was ik erg onder de indruk van Ikea, lees nog maar eens mijn oudere blogpost met een interview met Maggie Shelton en een andere met een uitleg over storytelling binnen Ikea. Nu presenteerde Maggie met haar collega Detlev Blenk hoe ze in hun instructional designteam een Learning Manifesto hebben gemaakt (voor alle vormen van leren). Misschien is Manifesto een wat groot woord, het is een aantal uitgangspunten die in elk ontwerp terug zouden moeten komen. Ikea gaf aan dat dit een moeizaam proces was waarbij ze met 5 instructional designers goede discussies hebben gevoerd maar dat het een uiterst effectieve manier is om binnen het team gemeenschappelijk begrip en vertrouwen te creëren. Verder zorgt een gemeenschappelijk manifest ervoor dat de collega’s uit o.a. de business maar ook grafisch ontwerpers, filmers etc. beter snappen wat de uitgangspunten zijn vanuit leren. Ik kan dit erg goed op waarde schatten want ik zie vaak ontwerpers in 1 team die geen gemeenschappelijke taal spreken en bij navraag andere ideeën en uitgangspunten te gebruiken dan hun collega’s.

De onderdelen die op 1 A4-tje staan beschreven (en helaas niet in fotovorm verspreid mogen worden) zijn:

• Active
• Simple
• Portable
• Scalable
• Varied
• Fresh
• Relevant
• Transferable

Bij elk element staat dan beschreven wat er mee bedoeld wordt en Waarom dit belangrijk is. Op de vraag hoe ze dit ontwerp laten aansluiten op de content gaven ze het antwoord: We maken eerst vanuit de businessneeds een ontwerp en pas daarna gaan we de content in het ontwerp verwerken. De content bepaalt dus NIET hoe het didactisch/onderwijskundig ontwerp eruit ziet. Goed!

John Lithgow is een verhalenverteller

John Lithgow heeft vandaag twee keer ons vermaakt rondom het thema storytelling.
‘s Middags legde Elliott hem een paar vragen voor en ‘s avonds speelde hij ‘Stories by Heart’. In het interview over de kracht van storytelling gaf hij aan wat een verhaal goed maakt:

• karakters maken een reis en dat vertelt ons niet alleen iets over hen maar ook over ons;
• dualiteit: als slechte mensen opeens goede dingen kunnen doen of andersom dan krijgt een verhaal spanning;
• er hangt een spanning in de lucht. Jij weet bijvoorbeeld iets dat de karakters niet weten;
• wekt nieuwsgierigheid op van kijkers/luisteraars.

Hij sloot af met een uitspraak: “A good story takes you out of yourself and takes you more into yourself as ever“.

Zie ook een aankondiging:

De tweede dag van Learning 2011 (#L2011) is een lange maar ook prikkelende dag geweest. Wat ik fantastisch vind aan dit Masie event is de professionaliteit en de liefde waarmee het is opgezet. De gevarieerde didactische aanpak maakt het voor mij extra aantrekkelijk. Net als bij elk groot congres kan in Orlando gekozen worden uit veel verschillende parallelsessies met een goed herkenbaar en consistent doorgevoerd format. Zo kun je kiezen voor bijvoorbeeld een ‘learning story’, ‘Supplier Showcase’, ‘Author Session’ of ‘Discussion’. Allemaal volgens een duidelijke opzet en eigen spelregels. Een paar jaar geleden heb ik met een collega een sessie geleid en zelfs het aantal slides, het percentage dat je zelf aan het woord mocht zijn en de werkvormen lagen vast.

Masie stelt een groot deel van de content van de verschillende sessies beschikbaar. Foto’s, video’s maar ook andere materialen worden de komende dagen geplaatst. Ook als je geen deelnemer bent kun je gebruik maken van de LearningWiki.

Digital Storytelling

De eerste sessie waar ik was had de prikkelende naam ‘Video Stories for Learning: Lockheed Martin’s Adventures in Storytelling‘ en ook hiervan zijn er bruikbare materialen te vinden in de LearningWiki. Bij Lockheed Martin gebruiken ze verschillende soorten verhalen voor interne opleidings- en kennisdelingsdoeleinden.

De verhalen worden door een professioneel team opgenomen en kunnen bestaan uit video’s, uit enkel tekst, uit tekst met foto’s of kunnen de vorm hebben van een podcast. Video is dus niet per se noodzakelijk. Lockheed gaf ook aan dat sommige mensen niet zulke krachtige verhalenvertellers zijn en voor hen kan soms een geschreven verhaal (al dan niet met foto’s) beter werken dan een video. Mooie observaties/conclusies over het al dan niet professioneel produceren van de video:

• professioneel produceren kost veel geld;
• gebruikers prefereren ‘gewone’ video zoals ze gewend zijn bij YouTube. Voor hen hoeft een video niet vergaand gemonteerd te worden;
• Lockheed Martin wil graag naar meer zelfservice toe. Dit is wel moeilijk vanwege de diversiteit aan tools en het ontbreken van consistentie en aanwezigheid van tools (soft- en hardware).

Wat ik interessant vond was dat ze een template gebruiken voor de learning stories (download hier LM Stories-Made-to-Stick-template, pdf van 25 kb) dat is overgenomen van het fantastische boek De Plakfactor (o.a. te koop via Bol.com, originele titel ‘Made to Stick’). Slimme zet om de 6 principes van de Heath broers als basis te gebruiken voor een checklist om het verhaal zo krachtig mogelijk te laten worden.

Een opmerking van de presentator, Nathan Karet, over de duur van de video’s:

“Mensen willen geen 30 minuten training meer en ook geen 30 minuten video. Onze video’s zijn maximaal 5 minuten en kunnen in een lunchpauze snel bekeken worden.”

Een andere sessie over video en digital storytelling was van General Electric. Ze hebben 100.000 werknemers in 65 landen en hebben nu een paar jaar videostories gebruikt voor leren. Ze hebben een omgeving gemaakt waarin veel mensen aspecten van YouTube herkennen. Inmiddels zijn er 400 mensen die video’s maken (dit aantal houden ze beperkt) en er zijn 1.400 video’s beschikbaar die door 93.000 bezoekers 150.000 keer bekeken zijn.

De onderdelen die in het videokanaal van GE zijn terug te vinden:

• Channels
• Tags
• Featured video’s
• Filtering
• Search
• Statistics
• Subscribe
• Comments
• en specifieke functionaliteiten was het synchroon afspelen van PowerPointslides en het toevoegen van documenten.

Belangrijke boodschap van GE: denk niet alleen na met een instructional designbril maar denk ook als filmmaker!

Mobiel leren: it’s all about performance stupid!

Er zijn vele sessies over mobiel leren, ik ben vandaag naar 2 sessies geweest. De eerste was van Elliott Masie (zie beschrijving). Hij omschrijft een Learning App als “Affordances App that give professionals affordances at work“.  Het woord Affordances legt Wikipedia uit als: “An affordance is a quality of an object, or an environment, which allows an individual to perform an action.” Dat woord gaat het nog helemaal maken, zeker in de context van mobiel leren wordt het opvallend vaak gebruikt.

De andere sessie die ik bezocht over mobiel leren was die van Clark Quinn, auteur van o.a. het boek Designing mLearning” (zie de website behorende bij het boek, een review of bestel het boek bij o.a. Bol.com). Mooie inhoudelijke sessie met o.a. de volgende opmerkingen:

• we gaan van e-Learning naar e-Performance;
• laat apparaat doen waar we minder goed in zijn (o.a. complexe berekeningen);
• we are ‘augmenting our brains’; we gebruiken onze apparaten als extern geheugen (voorbeeld: we nemen een foto van nummer van onze hotelkamer om te herinneren waar we zaten);
• beginners hebben vooral baat bij formeel leren, experts hebben meer baat bij informeel leren;
• 4 C’s van mLearning functies: Content, Compute, Capture en Connect.

Quinn gebruikte een artikel van Thalhelmer om de waarde van kleine leerinterventies en werkplekleren te onderstrepen. Het artikel ‘Spacing Learning Events Over Time: What the Research Says‘ (pdf, 242 KB) is een goed leesbaar én bruikbaar stuk.

‘President’ Bill Clinton

Een waardige afsluiting van de maandag was Bill Clinton. Een rustig, bewogen en gebalanceerd verhaal over verdeling van rijkdom over de wereld, de politiek, innovatie en natuurlijk de rol van onderwijs. Na het verhaal interviewde Elliott Clinton nog en vroeg o.a. wat voor lerende hij zelf is en wat de rol van verhalen vertellen is. Clinton vertelt dat hij pas op 10-jarige leeftijd thuis een TV kreeg en dat zijn familie vooral bestond uit verhalenvertellers. Hij had geleerd als kind dat iedereen een verhaal heeft, alleen sommigen durven of kunnen het niet vertellen. Maar iedereen is het waard om gehoord te worden en verhalen vertellen is sinds mensenheugenis een sterke methodiek om te leren. Hij gaf ook een inkijkje in zijn persoonlijk leven toen hij vertelde over het dagelijkse vertellen van een verhaal aan zijn dochter Chelsea.

Morgen meer verhalen over Learning 2011.

Vorig jaar kwam er een kleine kink in de kabel maar dit jaar kreeg ik van Stoas de kans om weer naar het inspirerende Learning 2011 in Orlando te gaan. Het e-Learning congres dat ieder jaar georganiseerd wordt door Elliott Masie trekt een internationaal publiek van learning professionals. Dit jaar meer dan 2000. Vandaag (zondag 6 november) vond de opening plaats.

Mobile Learning

Vanaf vanmorgen kon elke deelnemer zijn badge en tasje ophalen (en de jaarlijkse buttons!) en ‘s middags werden er voor de liefhebbers drie optionele bijeenkomsten gehouden. Ik heb me gevoegd bij het forum over Mobile Learning dat door 3 experts werd voorgezeten: Richard Culatta, Judy Brown (van ADL) en Tom King (Boeing). De eerste 45 minuten werden besteed aan een voorstelrondje. Jammer, want de 3 hebben heel wat kennis en weten de kern van mobiel leren te raken. Het was eigenlijk een soort inleiding op de andere sessies van de heren en de dame maar ze lieten al wel even zien dat m-Learning NIET het afspelen van e-Learning content op een klein schermpje was. Ze hadden direct de juiste toon te pakken! Mobiel leren vraagt echt een andere benadering waarbij o.a. performance support een grote rol speelt. De 5 momenten waarop mensen leren van Dr. Conrad Gottfredson kwamen ook aan bod:

1. When learning for the first time;
2. When wanting to learn more;
3. When trying to remember;
4. When things change;
5. When something goes wrong.

Een aardig artikel van Gottfredson met de titel The Other Side of Learning: “Performance is Everything” vindt u hier. Tenslotte kwam er ook nog een prachtige webapp van ADL aan bod over mobile learning: de mLearningGuide.

Openingssessie

Voor mij zijn de thema’s die ik belangrijk vind en waar ik mijn sessies op selecteer:

• mobiel leren;
• (digital) storytelling;
• video.

Dat samen met de veranderende rol van instructional design is voor mij de kern van de komende jaren. Masie startte vanavond Learning 2011 met een verrassende jonge violist die viool speelt op o.a. hiphop ritmes en nummers maar ook klassiek als basis voor alle muziek beschouwt. Verder kwamen er wat mensen wat vertellen rondom de thema’s die Elliott Masie toonaangevend vindt binnen e-Learning. De komende dagen (t/m woensdag) worden deze thema’s verder uitgediept. De punten die Elliott noemde:

1. Memorization adaptions (over werking geheugen en de rol van technologie op denkprocessen);
2. Storytelling (oeroude didactische werkvorm met nog steeds een grote zeggingskracht);
3. Instructional Design – evolves! (de rol van kritische professional/lerende wordt groter, zelf designer zijn!);
4. Custumerization of IT! Offordances (mensen brengen hun eigen apparaten naar hun werkplek en willen hiermee werken);
5. Learning Systems NEXT??? (wat wordt de stap na organisatiegecentreerde LMSsen?).

Bijna bij elk punt kwam een spreker het een en ander verduidelijken. Bij het laatste punt kwam Tristan Denley aan het woord van de Peay State University die een interessante laag op zijn LMS heeft gebouwd waarbij studenten studieadvies/aanbevelingen krijgen op grond van analyse van data. Vergelijkbaar met methodieken onder sites als Amazon. Zijn goed leesbaar artikel hierover heet “The Netflix Effect: When Software Suggests Students’ Courses”.

Het enthousiasme van Elliott, de prikkelende inleiders, de variatie van werkvormen en de aardige muziek zorgde voor een goede en afwisselende start van Learning 2011. Let the music begin!

Rond 2000 heb ik voor het eerst gewerkt met een omgeving waarin je een virtuele klas bedient. Ook wel webinar of e-seminar omgevingen genoemd. Ik kan me WebEx nog herinneren en een product van Xerox (geloof ik) waarbij je met telefoon naar een server in de US moest bellen. Vervolgens zat dat 30 seconden vertraging op. In 2008 schreef ik over de tool DimDim (zie blogpost hierover). Nu ben ik voor een aantal klanten waaronder Fontys dit soort virtuele sessies aan het organiseren dus het was tijd voor een update en het inzichtelijk maken van een aantal tools. Ik heb vergeleken: DimDim, WebEx, GoToTraining en Adobe Connect.

Wanneer gebruik je deze tools?

Vaak worden deze omgevingen gebruikt bij een wat langer opleidingstraject waarbij klassikale sessies wat verder uit elkaar liggen of bij complete trajecten op afstand waarbij je tussendoor synchrone (gelijktijdige) contacten wilt faciliteren. Het aantal deelnemers kan van een paar tot een paar duizend variëren. Vaak duurt een sessie 1 tot 1,5 uur en kun je bij de meeste tools onderstaande functionaliteiten gebruiken:

• audio en video (wel beperking aantal gelijktijdige gebruikers);
• hand opsteken middels een icoontje/knop;
• delen van PowerPoint presentaties of bestanden;
• delen van een whiteboard (tekeningen maken);
• websafari (deelnemers meenemen naar verschillende webpagina’s);
• delen van applicaties op de PC;
• meerkeuzevragen stellen;
• de ‘presenter-rechten’ geven aan 1 of meerdere deelnemers (die dan zelf een presentatie kunnen geven bijvoorbeeld);
• opnemen en embedden van de sessie (naslag).

Als facilitator ben je geneigd om zelf de hele tijd het woord te nemen zodat het een soort college wordt maar de meeste tools zijn ook geschikt om juist de deelnemers iets te laten presenteren. Zo gebruik ik het zelf als facilitator/trainer voor vragenuurtjes, verdiepingssessies maar bijvoorbeeld ook om deelnemers aan elkaar presentaties te laten geven over de projectvoortgang van groepen deelnemers. Ook gebruik ik zelf de tools om snel met klanten wat dingen door te nemen. Het kunnen dus ook hele korte en ad-hoc sessies zijn.

Wat zijn de verschillen?

Tegenwoordig is de kwaliteit wel goed over het algemeen. De functionaliteiten verschillen een klein beetje maar met name zit het verschil in de mogelijkheden om de pagina aan te passen aan je eigen huisstijl, het maximale aantal deelnemers en de kosten die aan het gebruik verbonden zijn. Het is nu wel betaalbaar om deze tools te gebruiken.

Een ander verschil zit in de noodzaak om al dan niet de applicatie te moeten downloaden. Sommige systemen kun je in een webbrowser bedienen, voor andere moet de gebruiker een programma downloaden. Dit kan voor bedrijven en organisaties ook nog wel wat extra implementatietijd en -problemen opleveren.

Welke is het beste?

Er is niet 1 die absoluut de beste is. De keuze hangt af van je eigen wensen en de manier waarop je het in je leerprocessen wilt inzetten. DimDim springt er uit qua gebruikersgemak maar is minder betrouwbaar qua geluid en video (en is als enige als open source software te downloaden), WebEx is een prima tool maar niet de goedkoopste, GoToMeeting is fantastisch qua eenvoud én uitgebreidheid maar is ook flink aan de prijs en kent geen video en Adobe Connect is zeer uitgebreid, goed te betalen maar een beetje ingewikkeld.

Hoewel mijn voorkeur eerst erg bij DimDim lag heb ik (ook in de Proversie) veel performance problemen ondervonden. En als tijdens de sessie steeds het geluid of andere functionaliteit wegvalt is de flow uit het proces. Een applicatie moet betrouwbaar zijn. Mooie van DimDim is wel dat er een gratis gehoste versie te gebruiken is. Als je dit gebruikt in combinatie met bijvoorbeeld Skype heb je gratis een mooie set aan functionaliteit tot je beschikking.

Nog meer opties?

Ja, bovenstaande applicaties zijn de applicaties waarmee ik zelf ervaring mee heb opgedaan de afgelopen jaren. Er zijn er nog veel meer die soms afwijken qua functionaliteit maar wel interessant kunnen zijn als je met meerdere mensen online wilt overleggen. Wat alternatieven:

• Skype
  1 op 1 met video en schermdeling. Gratis. Bij Skype kun je tot 25 mensen in een conference call zitten waarbij alleen audio gebruikt wordt.
• FlashMeeting
  In 2007 schreef ik over deze tool. Ontwikkeld door de Open University in de UK en prima geschikt voor verschillende audio- en videobronnen. Gratis te gebruiken voor bepaalde groepen mensen. Zie de website voor de huidige mogelijkheden.
• ooVoo
  Relatief nieuwe tool waarmee je met meerdere mensen een videochat kunt uitvoeren. 1 op 1 is gratis, voor meer mensen kan per maand of per keer betaald worden. Je betaalt per gebruiker, zie de site.

Gewoon beginnen?

Bij alle tools kun je een proefaccount aanvragen. Hieronder de info daarover:

• DimDim
  Gratis account voor onbepaalde tijd. Een proefversie van Proversie is mogelijk na telefonisch contact. Zie de site.
• GoToTraining
  Proefaccount voor 30 dagen voor 25 gebruikers. Ook mogelijkheid om GoToMeeting uit te proberen met hetzelfde account. Je moet wel je creditcardinformatie invoeren. Zie site.
• WebEx
  Proefaccount voor 14 dagen voor 25 gebruikers. Zie site.
• Adobe Connect
  Proefaccount voor 30 dagen voor verschillende tools die erin verwerkt zijn. Je hebt je gratis Adobe account nodig of kunt dit aanvragen. Zie de site.

Document met overzicht

Een vergelijking op hoofdpunten vind je in dit Overzicht webinars (PDF, 127 KB).

Mocht je zelf nog alternatieven hebben of je ervaring over een van deze producten willen delen: reacties zijn van harte welkom!

Op 26 mei vond de zesde Nederlandstalige Moodlemoot plaats. Deze keer op een prachtige locatie (METS Center) in Bilthoven. De bijeenkomst waarbij Moodle gebruikers ervaringen en kennis uitwisselen werd weer georganiseerd door de Nederlandstalige Ned-Moove vereniging.

Zowel zeer ervaren als absolute Moodlebeginners vonden veel nieuwe kennis, maar de echte waarde zit in de vele nieuwe contacten die je opdoet. Vaak in de pauzes of tijdens discussies. Dan deel je je ervaringen, passie, knelpunten, uitdagingen.

Het programma was weer gevarieerd en goed, er was zelfs een track met andere open source projecten zoals WordPress en Drupal.

Deze keer had ik geen presentatie maar probeerde de dag vast te leggen middels foto’s. Vriend Job Bilsen legde wat indrukken vast op video. Dit had een leuk effect want je kijkt anders naar zo’n bijeenkomst door de zoeker van een camera. Zo kon ik eenvoudig bij de parallelsessies in en uit lopen. Op die manier krijg je aan de ene kant een wat vluchtig, gefragmenteerd beeld maar aan de andere kant ook wel een volledig beeld.

Wat persoonlijke indrukken/ervaringen:

• De key-note was voor mij niet optimaal. Deze virtuele sessie door Tomaz Lasic, Education Researcher bij het Moodle hoofdkwartier, kwam niet uit de verf. Het ontbreken van video zorgde ervoor dat mijn aandacht verslapte. Het verhaal compenseerde het gebrek aan video onvoldoende.
• Participatie met leuke tool door Hans de Zwart was veelbelovend. Je kon via twitter, site en sms reageren op een stelling. Dit werkte goed, alleen de slechte verbinding van T-Mobile zorgde ervoor dat veel mensen moeizaam of niet konden twitteren.
• Kwaliteit van sprekers was weer goed. Mensen spreken authentiek en vanuit een persoonlijke passie. Dat maakt het beter dan veel commerciële bijeenkomsten.
• Voor mensen die nog weinig tot geen ervaring hebben van Moodle is het niveau van de presentaties wel wat hoog en ontbreekt het kader.
• Het programma was pas ter plekke te bekijken (in detail). Het zou fijn zijn om vooraf al wat meer te weten en je zo beter te kunnen voorbereiden.
• Leuk om de gevarieerde groep Moodle gebruikers te ontmoeten. Het blijkt dat de manier waarop Moodle wordt ingezet erg verschilt.
• Nadruk lag op het onderwijs, de volgende keer mag wel meer aandacht aan gebruik van Moodle binnen bedrijven en overheid. Dit zorgt voor een goede kruisbestuiving. Ik zou graag bijvoorbeeld de ervaringen van De Belastingdienst, KLM of Shell horen.
• Erg prikkelend was de sessie waarbij je je eigen Moodle kon ‘pitchen’. Hier kreeg je een snel inkijkje in de keuken van andere Moodle implementaties. Spontaan gaven mensen een demo van hun eigen omgeving.

Kortom: een goede en wederom inspirerende bijeenkomst! Gebruik je zelf Moodle in je organisatie en was je er niet bij? Word lid van Ned-moove en maak de volgende keer met de rijke wereld van de Nederlandstalige Moodle community.

Foto-impressie Moodlemoot (#mootnl10)

In het brede vakgebied e-Learning moeten we misschien wat vaker naar andere vakgebieden of andere industrieën kijken. Om inspiratie op te doen, om afstand te nemen van de dagelijkse gang van zaken, om huidige patronen te doorbreken en om geprikkeld te worden. In deze eerste blogpost van een serie kijk ik naar de manier waarop vraag en aanbod in de accommodaties voor congressen, workshops en trainingen op elkaar worden afgestemd. Dit doe ik aan de hand van de website Meetingspot.nl.

Wat doet Meetingspot.nl?

Zoals eigenlijk al in de tekst hierboven staat: mensen die een ruimte zoeken kunnen hun vraag bekend maken en mensen die zelf een accommodatie aanbieden kunnen snel in contact komen met de zoekenden en een aanbod doen. Voor de aanbieders kost deze dienst geld (49,95 euro excl. btw), voor de mensen die naar een ruimte op zoek zijn is de dienst geheel gratis. Als vrager/zoeker geef je met een aantal keuzes aan wat je precies zoekt en waar de accommodatie aan moet voldoen. Daarnaast kun je in een tekstveld beschrijven wat je zoekt. Niet onbelangrijk: je geeft ook aan tot wanneer je eventuele offertes wil ontvangen. Aanbieders sturen via de site een offerte die dan netjes in PDF-vorm in je mailbox komt. Je maakt een gratis account aan en je kunt op de site ook nog altijd de aanbiedingen globaal zien en meer informatie over de locatie krijgen (inclusief foto’s etc.).

Zelf heb ik mijn zoekopdracht een kleine week opengezet. In die week heb ik 8 offertes ontvangen (redelijk eenvoudig maar bruikbaar van opzet). Er zat er maar 1 bij die niet relevant was (ik zocht ruimtes in regio Eindhoven/’s-Hertogenbosch en de aanbieder kwam met een hotel met de naam Eindhoven maar nog niet een klein beetje in de buurt van Brabant). Met 3 locaties ben ik verder in contact getreden. De uiteindelijke keuze moet ik nog maken. Het was een snelle en prettige manier om specifieke informatie te vergaren.

Drie minpuntjes:

1. Door de beknoptheid van de offertes zijn er soms dingen onduidelijk. Soms was zelfs onduidelijk of de geoffreerde prijs inclusief of exclusief btw was.
2. De omslachtige manier waarop je contact kunt opnemen met de aanbieder. Nu kon ik mailen maar niet replyen op een mail. Ook via de website verwacht ik de mogelijkheid om een snelle vraag te stellen waarbij voor de aanbieder de context helder blijft. Nu moest ik naar een mailadres gaan mailen en de door hen gezonden offerte weer als bijlage toevoegen. Zeker als je veel offertes ontvangt kan dit tijdrovend en foutgevoelig zijn.
3. Via de website kan ik niet meer de gedetailleerde offerte inzien, enkel het totaalbedrag. Dit is jammer want dit zorgt ervoor dat de website niet meer het centrale punt is voor mij. Er is dan geen echte reden meer om terug te gaan naar de site. Voor mij is het lastig omdat ik naar de gemailde PDF’s moet gaan. Daarbij hebben de mails ook een algemeen onderwerp waardoor het verwarrend wordt.

Wat is er mooi aan?

Het gaf mij de mogelijkheid om binnen een korte, zelf te definiëren periode, gerichte aanbiedingen te verkrijgen. Deze aanbiedingen waren op maat gemaakt en werden overzichtelijk gepresenteerd op de website en ik ontving ook nog eens de offertes per mail. Op deze manier kom je op nieuwe ideeën. Lang niet alle locaties waren bij mij bekend. Je kunt voldoende variabelen opgeven (inclusief wat vagere kenmerken zoals ‘stijl’) die zorgen voor een relevante match.

Wat kunnen we hiermee in ons vakgebied?

Het concept van een marktplaats waar vraag en aanbod bij elkaar komen vind ik interessant. Niet voor complexe vragen (een webbased training, een simulatie of een implementatie van een systeem) want dan wordt de match nooit goed gemaakt. Voor het beantwoorden van complexe vragen is een echt contact en afstemming noodzakelijk. Anders krijg je net zulke ellende als bij aanbestedingstrajecten. Dit kost de aanbieder en vrager teveel tijd en energie.

Maar we kunnen het bijvoorbeeld wel doen bij wat beter te hanteren vragen rondom thema’s als:

• korte training over e-Learning;
• workshop over e-Learning;
• presentatie over e-Learning;
• gastcollege over e-Learning;
• analyse huidige e-Learning content;
• schrijven van artikel/blogpost/review product/…;
• …

Als mogelijke variabelen die een vrager kan invullen: stijl, doelgroep, voorkennis, duur, dag en tijd, budget, onderwerpen, locatie, doel, etc.

Gezien vanuit de aanbieders lijkt me dit met name voor ZZP’ers interessant. Wat denkt u ervan? Kan een Meetingspot voor e-Learning gaan werken? En zo ja; hoe en waarmee?

Op 1 april vindt het seminar UGame ULearn plaats. Het thema van dit jaarlijkse event gericht op onderwijs en bibliotheken is ‘User Experience‘. Een belangrijk thema. Misschien wordt User Experience wel steeds belangrijker! Zelf zit ik deze keer in een panel om te praten over ebooks/ereaders  en wat deze (kunnen) betekenen voor de bibliotheek en het onderwijs. Wat vind ik hier eigenlijk van? Gaat de eReader uitsterven. Net als de CD-i?

User experience!

In presentaties laat ik aan de hand van 2 voorbeelden zien dat de verwachting van gebruikers snel verandert t.a.v. ICT. Gebruikers (lerenden zijn dit ook) stellen steeds meer eisen aan de gebruikerservaring. De twee voorbeelden:

1. Mijn 3-jarig zoontje gebruikt ongeveer een jaar mijn iPod Touch en iPhone. Voordat ‘ie 2 jaar oud was, bladerde hij al door foto’s. Zie eerdere blogpost. Hij probeert nu ook door over het scherm van mijn MacBook te wrijven naar een volgende pagina of foto te gaan. Hij verwacht hetzelfde gemak als bij het touchscreen van de iPhone. De laptop valt tegen.
2. Bij SeniorWeb merkte een cursist (60+ jaar) op dat hij de WYSIWYG editor van de leeromgeving Moodle wel wat vond tegenvallen. De editor van WordPress vond hij veel eenvoudiger en gebruiksvriendelijker. Daar kon je gemakkelijker en met minder klikken een afbeelding invoegen.

In beide voorbeelden verwacht de gebruiker een bepaalde ‘user experience’ en is teleurgesteld als dit niet uitkomt. Op zich hoeft er met het product niet veel mis te zijn maar als het elders gemakkelijker, sneller, mooier of aantrekkelijker kan dan valt huidige ervaring tegen.

eReader verliest in vergelijking

Daar zie ik een probleem met de eReaders. Hoe technisch goed het scherm en de e-ink ook is, het apparaat moet opboksen tegen twee concurrenten die als referentiepunt dienen:

• boek;
• computerscherm.

Boek vs eReader. Ja, het scherm van de eReader is net zo rustig voor je ogen als papier maar nee, het bladeren gaat langzaam. Bediening is niet altijd even handig. Aantekeningen kunnen bij sommige readers gemaakt worden maar ook dat gaat handiger op papier. eBooks kun je moeilijker uitlenen en zijn weinig compatible met elkaar. Sterke punt van eBooks is het gewicht. En doorzoekbaarheid (voor zakelijke literatuur of studieboeken kan dit relevant zijn). Winnaar is hier voor mij het papieren boek. En dan hebben we het niet eens over het gevoel en de geur gehad

Computerscherm vs eReader. De eReader wint duidelijk op scherpte en leesgemak. Maar waar is de kleur, waar is de interactie, waar is de beweging, waar is de audio? We hebben een bepaalde verwachting en de eReader wint het maar op 1 ding: leesbaarheid van tekst. Computerscherm wint hier.

eReader relevant voor het onderwijs?

Ik kan me voorstellen dat in het wetenschappelijk en het hoger onderwijs de eReader heel bruikbaar kan zijn. De meeste wetenschappelijke publicaties zijn vooral toegespitst op tekst en eenvoudige grafische zaken. Het kunnen doorzoeken kan hier belangrijk zijn. Als er dus ook veel wetenschappelijke literatuur beschikbaar is dan kan dit een belangrijke markt zijn.

Voor het basisonderwijs lijkt me de eReader totaal oninteressant. Hier worden folio uitgaves al moeilijk verkocht als het geen full-colour betreft dus de grijze tinten van eBooks voldoen niet. Ook het formaat en de prijs zitten succes in de weg. Kinderen nemen de boeken zelden mee naar huis dus het argument van het gewicht van boeken valt ook weg. De huidige versies van eReaders zijn imho kansloos in het primair onderwijs.

Zet de eReader maar naast de CD-i!

De eReader in de huidige vorm verdwijnt en wordt alleen maar door early adopters en uitgevers gebruikt. De wereld van de eReaders zal veranderen als de interactiviteit, multimediamogelijkheden, de formaatverschillen en de prijs worden aangepast. Ik zet meer in op apparaten zoals de iPad. Het klopt dat de leesbaarheid slechter is (geen e-ink technologie) maar voor de rest doet zo’n ding veel goed. Eigenlijk is het een betaalbare computer waar je ook nog mee kunt lezen en die direct aanstaat. Deze week toevallig een bericht dat Sanoma Uitgevers hun tijdschriften niet op eReader formaat maar op de iPad gaat uitbrengen. Dit bevestigt mijn beeld dat een apparaat als de iPad veel meer potentie heeft. Gebruiksvriendelijkheid, connectiviteit, multimedia, functionaliteit en aantrekkelijkheid komen samen tegen een betaalbaar tarief. En snel zal er een harde concurrentiestrijd losbarsten tussen aanbieders die ons lezers en uitgevers gelukkig maakt.

We willen een apparaat dat voldoet aan onze hoge eisen en wensen. Voor minder leggen we dat papieren boek en het computerscherm niet terzijde.

CD-i; maak maar plaats op de plank voor de huidige generatie eReaders!

Ps, ook u kunt nog naar UGame ULearn debat toe!

Noot: via @ranver kreeg ik de link naar een video van Wired Magazine die laten zien hoe zij de iPad zien bij hun media magazine (vroegere papieren blad dat nu ook op andere manieren te gebruiken is).

Op woensdag 10 maart vond aan het einde van de eerste IPON-dag weer de TeachMeet plaats. Een mooie bijeenkomst waar mensen hun passie delen tijdens de borrel of de 2 of 7 minuten durende presentaties. Deze keer heb ik de gelegenheid gebruikt om iets te delen rondom de makers/uitgevers van e-Learning.

Wie maakt e-Learning?

Volgens mij moeten veel onderwijsontwerpers, instructional designers of hoe je ze ook noemt snel een meer bescheiden plaats innemen. ‘We’ denken dat wij de wijsheid in pacht hebben en hoewel we natuurlijk goede analyses uitvoeren, onze doelgroep goed kennen en mensen uit de doelgroep betrekken tijdens het ontwerp- en ontwikkelproces gaan we vaak ervan uit dat WIJ de content maken. De lerende consumeert dan onze interactieve e-Learning module. Maar hoe interactief we het ook maken (quiz, cases, games), het echte maakwerk is dan al door de instructional designer gedaan. Ik vind dat we de lerende in een actieve rol moeten plaatsen. Door het maken van content leer je dieper. Het effect is langduriger. Als je bijvoorbeeld lerenden zelf quizvragen (en antwoorden) laat maken, leren ze veel meer dan wanneer je ze een perfect gemaakte quiz voorschotelt. Voor mij zijn er 3 zinvolle groepen makers van e-Learning:

• e-Learning ontwerpers/ontwikkelaars (instructional designers, onderwijskundigen,…);
• docenten, leerkrachten en trainers;
• leerlingen, studenten, lerenden.

Alleen maar User Generated Content?

In initiatieven zoals Wikiwijs geloof ik niet. Ten eerste denk ik niet dat iedere goede docent of leerkracht een goede e-Learning ontwerper is. Ten tweede denk ik dat de community te gesloten is (geloof meer in MERLOT-achtige leermiddelenbanken) en ten derde denk ik dat weinig tot geen leerkrachten en docenten de tijd, kennis of zin hebben om steeds maar weer met weinig eenduidig lesmateriaal te gaan arrangeren. Materiaal in een site als Wikiwijs is dan leuk om af en toe erbij te pakken maar zal (in ieder geval in het basisonderwijs) nooit een echte concurrent gaan worden van de leermiddelen van een uitgeverij.

Maar laten we niet deze discussie te zwart/wit voeren. De Groep Educatieve Uitgeverijen wijst in een reactie op Wikiwijs al dat een rol vanuit de uitgeverijen bij initiatieven als Wikiwijs wenselijk is. Mij lijkt inderdaad dat de content van uitgeverijen of e-Learning ontwikkelaars prima gecombineerd kan worden met content die door onderwijsgevenden of lerenden wordt gemaakt.

Zo is het bij Dr. Digi (de digibordmethode van Noordhoff Uitgevers voor het basisonderwijs) niet alleen mogelijk om de content van Noordhoff te gebruiken maar op elke pagina is het mogelijk om als leerkracht zelf content toe te voegen. Volgende stap kan zijn dat je deze materialen met anderen kunt delen en dat ook leerlingen materiaal kunnen toevoegen.

Leren is niet alleen content!

Leren is beleven en we doen lerenden dan ook te kort door ze alleen als consumenten van leermateriaal te beschouwen. Leren is geen helemaal uitgestippelde reis maar meer een pad dat ook enige ruimte moet scheppen. Als onderwijskundig ontwerpers moeten we open staan voor wat de lerende meemaakt. En de betrokkenheid kunnen we snel verhogen door lerenden actief en producerend te laten leren. Ze wordt het leermateriaal dat van henzelf is. Niet alleen van een uitgeverij of zelfs niet alleen van de docent. Je bent als lerende zelf eigenaar van het leren. Laten we leeractiviteiten/leerervaringen ontwerpen, of nog beter: laten we leerbelevingen ontwerpen. Het materiaal kan dan deels door ontwerpers/ontwikkelaars en deels door lerenden worden gemaakt.

Samen produceren = dubbel resultaat

Ik heb de volle overtuiging dat het samen produceren van leermateriaal zorgt voor betere leerervaringen, lagere productiekosten, hoger rendement en een grotere betrokkenheid van lerenden en onderwijsgevers. 1 + 1 is hier wel meer dan 3!

Dus beste ontwikkelaars: kom van jullie troon af. Waardeer de lerenden meer en geef ze de ruimte om mee te ontwikkelen. Jullie zijn geen contentontwikkelaars maar leerervaringontwikkelaars! Dat is de kern van jullie activiteit. Sites als Livemocha hebben dit goed begrepen en waarderen de input en aanvullingen van lerenden (gebruikers maken op deze site o.a. zelf aanvullende oefeningen).

Jullie zijn nu aan zet!