Jay Cross, de koning van het informele leren (zie ook zijn blog) biedt sinds kort ‘leeractiviteiten’ aan die ik volg. Ik weet niet zo goed hoe ik het anders moet noemen. Het is geen cursus maar een verzameling vragen die je automatisch krijgt voorgeschoteld. Cross maakt in deze gratis cursus gebruik van de website SpacedEd. Een mooie manier van leren.

De site SpacedEd is gebaseerd op Spaced Education. Zelf zeggen ze hierover:

Spaced education is a novel method of online education developed and rigorously investigated by Dr. B. Price Kerfoot (Associate Professor, Harvard Medical School). It is based upon two core psychology research findings: the spacing effect and the testing effect. In more than 10 randomized trials completed to date, spaced education has been found to:

• Improve knowledge acquisition,
• Increase long-term knowledge retention (out to 2 years),
• Change behavior,
• Boost learners’ abilities to accurately self-assess their knowledge.

Wikipedia schrijft over Spaced Learning het volgende:

Spaced learning is a teaching method in which the educational content is repeated three times, with two 10-minute breaks during which physical activity is performed by the students.

Wel wat apart dat het net een andere uitleg is met andere wetenschappers maar het gaat om het principe van herhaling. En dat is een nogal stabiele factor in ons begrip over leren, daar kunnen we iets bij voorstellen.

Vragen en feedback

Jay Cross is nu gestart met een reeks vragen rondom informeel leren. Met een interval (die zelf gekozen kan worden) krijgt u een vraag per mail.

Na een klik in de mail komt u op de SpacedEd website en wordt de meerkeuzevraag (variant 1 goed of meerdere goed zijn mogelijk) beantwoord:

Er wordt direct feedback gegeven:

Vervolgens krijgt u inzicht in de antwoorden van andere lerenden die deze vraag hebben beantwoord en u krijgt de mogelijkheid om extra uitleg te krijgen, al dan niet op dezelfde pagina. Ook kunt u hier ervoor kiezen om deze vraag NIET meer voorgeschoteld te krijgen:

Na het beantwoorden van de vraag, of meerdere vragen, komt u in het overzichtsscherm waar u ook direct wat instellingen kunt veranderen:

Waarom interessant?

Zelf volg ik nu twee ‘cursussen’ en ik merk dat het me weinig tijd kost en toch aan het denken zet. Op een paar momenten ben ik echt het verdiepingsmateriaal gaan gebruiken. De inhoud van Jay Cross vind ik aardig maar ook een praktische cursus (over iPhone) blijkt me toch veel leerwinst op te leveren.

Het is een adaptieve manier van leren die snel en aardig werkt. De website werkt prettig, met voldoende instellingsmogelijkheden en niet alleen kunt u er vele gratis cursussen volgen maar de Spaced Learning methode kunt u met deze website ook eenvoudig zelf inzetten. Een cursus is snel gemaakt. Gewoon proberen dus!

Vandaag vonden de verdiepende workshops plaats van het Nationale e-learning congres. Ik verzorgde twee workshops (met erg veel plezier) voor mensen met minder en mensen met meer dan 2 jaar e-Learning ervaring. Mooie discussies. De titel van mijn workshop was “e-Learning door de ogen van een kunstenaar”. Ik denk namelijk dat het ontwerpen van e-Learning dan ook geen kunstje is maar een kunst.

We gingen in op het optimaal ontwikkelen van e-Learning door aandacht voor de drijfveren, voor de Plakfactor (hoe blijft mijn informatie echt hangen), het creëren van een leerbeleving, het gebruik van multimedia, digital storytelling en ook Whole brain thinking. Op dit laatste wil ik even ingaan.

Wat is het Whole brain thinking model?

Een aantal jaren geleden heb ik een training gevolgd over het Whole brain thinking model, vanuit Herrmann. Dit model geeft een goed beeld van je denkvoorkeuren en heeft daarnaast nog de slag gemaakt naar de consequenties naar je voorkeuren voor didactische werkvormen.

Door een uitgebreide online vragenlijst (o.a. beschikbaar in het Nederlands) in te vullen ontstaat er goed beeld van je denkvoorkeuren. De uitslag wordt met veel uitleg gepresenteerd maar heel handig is de visualisatie van je denkvoorkeur. Hieronder is mijn uitslag zichtbaar. Ik scoor vooral in het gele en rode kwadrant (C & D). Tijdens de training werd duidelijk dat mensen uit een bepaalde beroepsgroep vaak vergelijkbare voorkeuren hebben. Trainers, ontwerpers en docenten scoren bijvoorbeeld vaker aan de rechterkant (zoals ik) en accountants scoren over het algemeen wat meer aan de linkerkant.

De ontwerper ontwerpt vanuit eigen voorkeuren! Whole Brain Learning

Als we kijken naar de didactische werkvormen die samenhangen met de denkvoorkeuren dan herken ik wel veel van de werkvormen die bij mijn kleuren worden opgesomd. Ik gebruik bijvoorbeeld minder vaak ‘expert resources/citations’ en vaker kleine discussies, ijsbrekers etc. Bij het ontwerpen van e-Learning ben je als ontwerper natuurlijk niet neutraal maar met zo’n test wordt het wel inzichtelijk. Vandaag merkte ook een deelnemer op dat dit wel confronterend is. De uitdaging voor een onderwijsontwikkelaar/leeroplossingenontwikkelaar zit hem in het feit om vormen en activiteiten te gebruiken die een brede doelgroep aanspreken. Dit wil niet zeggen dat je bij een opdracht voor accountants alleen maar ‘blauwe en groene leeractiviteiten’ gebruikt maar het betekent wel dat je variatie aanbrengt in je ontwerp en niet alleen je eigen denkvoorkeuren als basis gebruikt.

Doorbreek je beperkt zicht!

Tijdens de training die ik heb gevolgd kreeg ik veel concrete handreikingen en materialen. Het profiel was zeer uitgebreid en ik kreeg ook een set van kaarten die specifiek te gebruiken zijn bij het ontwerpen van leerconcepten. Op de kaartjes (voor elke kleur een serie) staan tips/vragen en opmerkingen die je kunt meenemen als je ontwerpt. Op die manier heb je een grotere kans dat je ontwerp afwisselender wordt en meer mensen aanspreekt.

Pas geleden heb ik nog geïnformeerd naar de mogelijkheden om me verder te scholen in dit model (European HBDI^® Certification Workshop). Ik las dat er een online module was maar helaas wordt deze module alleen verkocht in combinatie met de klassikale training. Voor de liefhebbers: die 4-daagse opleiding vindt plaats in Brussel en kost 4600 euro. Dit vind ik wat teveel van het goede. Dan maar het boek ‘Whole Brain Business Book’ bestellen. Bijvoorbeeld bij Bol.com.

Als je wat meer wil weten over dit model kun je op de site veel resources vinden waaronder ook een video met de uitleg van Ann Herrmann-Nehdi. Zij was ook de persoon die de training verzorgde (en dochter van de onderzoeker die het model heeft ontwikkeld).

Presentatie workshop vandaag

Bij deze de presentatie zoals ik die vandaag gebruikt heb. Ik ben erg benieuwd wat de deelnemers vonden van de workshop. Ik vind het toch wel spannend omdat het voor mij wel heel persoonlijk is. De onderwerpen en ideeën zijn zaken waar ik echt in geloof.

De mindmaps waarbij deelnemers de ingrediënten in kaart brachten die ervoor zorgde dat een leerervaring (die een persoonlijke indruk had gemaakt) bleef hangen vind je hier en hier.

Opmerking: zie ook het mooie verslag van Wilfred Rubens over deze workshop!

‘Breinkennis verhoogt de leermotivatie en leerresultaten van studenten.’  Een uitspraak in het prima blad OnderwijsInnovatie van december 2008. Voor de mensen die het blad niet kennen: dit kwartaalblad van de Open Universiteit is gratis te ontvangen en bevat een mix van nieuwtjes en achtergrondartikelen op het gebied van leren. Deze keer o.a. over breinleren.

BreinCentraal leren

Gerjanne Dirksen oprichter van het BreinCentraal Leren Instituut heeft een praktisch model ontwikkeld. Centraal staat de definitie van leren als “het  vormen van sterke en uitgebreide neurale netwerken”.

Er zijn er zes leerprincipes die dit proces ondersteunen:

1. Emotie
   Doordat met emotie neurotransmitters vrijkomen worden de neurale netwerken versterkt.
2. Herhalen
   Niet alleen het herhalen van feitenkennis maar ook het oefenen en toepassen van vaardigheden etc. wordt hier bedoeld. Het is belangrijk om gedurende  6 weken actief met complexe leerstof om te gaan.
3. Creatie in plaats van consumptie
   Het brein is erop ingericht zelf informatie te ordenen en betekenisvolle patronen te ontdekken en maken. Ook hierbij komen neurotransmitters vrij.
4. Focus
   Maak leren uitkomst en contextgericht. Focus op gewenste uitkomst is belangrijk. Hierbij zorgt zelfs de visualisatie voor het afvuren van spiegelneuronen.
5. Maak leren zintuiglijk rijk
   De hersenen slaan zintuiglijke informatie op verschillende plekken in de neo-cortex op. Door rijke informatie zorg je voor uitgebreidere neurale netwerken. Ook doet dit recht aan de verschillende individuele voorkeuren.
6. Bouw voort op het bestaande
   Ons brein bouwt altijd voort op bestaande betekenissen, ervaringen en associaties. Een metafoor of ‘advance organizer’ is een manier om oude en nieuwe kennis te verbinden.

Nieuw?

Nee, de elementen zijn al erg oud. Het is mooi dat ook uit recent wetenschappelijk neuro-onderzoek blijkt dat dit zo fysiek werkt bij leerprocessen. De combinatie/lijst van 6 principes is een bruikbare en mooie set.

Je kunt het volledige blad als PDF downloaden (3,4 MB).

Ontwikkelingspsychologe Evelien Crone doet onderzoek naar het brein van de puber. Sinds enkele jaren weten we wat meer over de ontwikkeling van het brein. Crone schreef een boek “Het puberende brein“. Dit levert zeer bruikbare inzichten op voor het onderwijs en relativeert een aantal aannames die we vanuit de onderbuik hebben.

Onvolgroeide cortex
Kern is dat de frontale cortex nog niet optimaal ontwikkeld is. De frontale cortex is verantwoordelijk voor het plannen en het onthouden van informatie. Daarom kunnen pubers moeilijker de gevolgen van hun acties overzien en inschatten. De frontale cortex ontwikkelt zich langzamer dan hun emotionele breinsysteem. Emoties hebben dan ook een grotere invloed en maken het gedrag minder voorspelbaar.

Multitasken is een mythe
Een populair geluid is dat de jeugd zoveel beter kan multitasken. Tegelijkertijd huiswerk maken, 3 MSN-gesprekken voeren, een tijdschrift lezen en naar muziek luisteren; geen probleem voor de moderne Einstein-generatie. Evelien Crone rekent er direct mee af. Ze geeft aan dat de onderzoeksdata dit niet aangeven. Multitasken vereist een heel goed werkgeheugen en dat is juist bij pubers nog sterk in ontwikkeling.

Crone zegt:

Lees het hele artikel “De puber snapt er niks van” (PDF, 224 KB) uit de Volkskrant van 18-10-2008 om meer bruikbare inzichten op te doen.

Op 29 april 2008 is Albert Hofmann, de Zwitserse chemicus die in 1943 bij toeval het middel LSD ontdekte, op 102-jarige leeftijd overleden.

Presenter
Hieraan moest ik denken toen ik met mijn zoon Midas aan het spelen was. Ik had een ‘presenter‘ vast die ik gebruik bij het geven van presentaties. Behalve dat het een hele fijne manier is om slides te bedienen zit er ook een laser in waarmee je dingen op het scherm kunt aanwijzen.

Licht opeten
Midas vond het laserpuntje op de muur geweldig fascinerend. Het werd nog spannender toen ik het puntje op zijn hand projecteerde. Hij probeerde het lichtpuntje te pakken met zijn andere hand, hij probeerde het lichtpuntje op te eten en toen dat niet lukte van zijn arm af te vegen.

Van LSD is bekend dat er ‘synesthesie‘ kan optreden waarbij je bijvoorbeeld kleuren kunt horen of geluiden kunt zien. Mijn vrouw heeft dit overigens zonder dat er drugs aan te pas komen. Zij ervaart getallen in een bepaalde kleur. Elk getal heeft dus een bijbehorende kleur, sommige heel uitgesproken, andere wat vager.

Zintuigen vanzelfsprekend?
Eerst dacht ik dat het gedrag van Midas niets met synesthesie te maken, zo’n jochie van 1,5 weet het onderscheid nog niet te maken. Maar toen las ik op de site van Noorderlicht het volgende:

De hersenen van synestheten, zegt de Canadese psychologe Daphne Maurer van de McMaster University in Hamilton, laten iets zien van hoe de ‘bedrading’ van het brein er bij de geboorte uitziet. Haar theorie stelt dat een zuigeling beschikt over veel meer neurale verbindingen tussen verschillende hersendelen dan volwassenen.

Volgens haar hebben baby’s de verbindingen nog wel en zien geluiden etc. Later nemen die verbindingen af. De interessante uitzending ‘De smaak van moeders stem‘ van 27 juni 2002 is nog online te bekijken in smalband formaat.

Vandaag ben ik naar een open dag geweest van Vidarte en heb daar op een internsieve wijze kennis gemaakt met NLP. Wikipedia geeft aan dat “Neuro-Linguïstisch Programmeren de studie is van intrapersoonlijke en interpersoonlijke communicatie en verandering van subjectieve ervaringen.” De Engelstalige pagina van Wikipedia is wat uitgebreider.

Anita van Ostaden en Peter Dalmeijer van Vidarte geven aan dat we NLP kunnen beschouwen als een communicatiemodel. NLP verkent de relatie tussen de manier waarop we denken (Neuro), hoe we communiceren (Linguïstisch) en onze gedrag- en emotiepatronen (Programmeren).

Drie sessies
Vandaag heb ik drie uitgebreide sessies bijgewoond van ieder 1,5 uur. In de eerste sessie werd ingegaan op de kenmerken van NLP, in de tweede sessie werd NLP toegepast binnen trainingen, opleidingen en presentaties en de derde sessie ging over het gebruik van NLP binnen relaties.

Misschien kent u NLP van de technieken die gebruikt worden. Met deze technieken kunt u beter en effectiever communiceren door bijvoorbeeld bewust te letten op non-verbale communicatie. Vidarte gaf aan dat dit echter maar 1 niveau was. De drie niveaus:

1. Attitude (je levenshouding)
2. Model/structuur (de methodiek)
3. Reeks technieken (de gereedschappen)

Niveau 1 en 2 zijn nodig om authenticiteit mee te geven aan je handelen, anders is NLP niet anders dan het uitvoeren van een kunstje.

Wat kan ik ermee binnen leren?
Uit de sessie van vandaag werd dit vandaag niet 100% helder voor mij. Het verhaal sprak wel aan. Zo gaf Peter aan het belangrijk is om contact te maken met jezelf. Als je dit niet hebt dan krijg je ook geen contact met je publiek. Klinkt zweverig maar dit is simpel te vertalen in de vraag wat je missie, visie en passie is als trainer. Dat moet doorklinken in je verhaal en aanpak. We kunnen de volgende relevante vragen onderscheiden:

• Waarom?
  Hier moet duidelijk zijn wat mijn passie, visie en missie is als mens. Het moet duidelijk zijn voor de lerenden waarom ik iets doe. Waarom deze presentatie of waarom een bepaalde aanpak. Metaforen zijn in deze fase vaak bruikbaar.
• Wat?
  Hier gaat het over de inhoud, de boodschap, het verhaal, de structuur en de opbouw.
• Hoe?
  Hier gaat het over de werkvormen, de actie, de beweging etc.
• Wat als..?
  Wat nemen de toehoorders mee naar huis. Hoe kunnen ze het geleerde toepassen in hun eigen context? De reflectie en vertaling vindt plaats.

Voor mij werd duidelijk dat het vooral mijn verhaal moest zijn. En dat je als trainer/presentator en opleider vanuit je eigen persoon op een authentieke manier ervoor zorgt dat de lerenden echt iets mee naar huis kunnen nemen. Volgens mij kan ik met NLP meer leren over mezelf en mijn manier van communiceren met anderen.

Geraakt worden
Hoewel de trainers ons voorhielden dat ze NLP niet op een therapeutische manier inzetten, waren er vele momenten waarop ik geraakt werd en die heftig waren. Zelf heb ik meegedaan aan een aantal opdrachten en een er werden mensen naar voren gevraagd die vervolgens werden gecoacht. Dit liet de effectiviteit van NLP zien maar gaf ook een inkijkje in de wereld van deze mensen. Mooi om mee te maken. De volgende open dag is op 28 juni 2008 te ‘s-Hertogenbosch.

Past u NLP actief toe binnen leersituaties? Dan hoor ik graag uw ervaringen!

Jill Bolte Taylor is een neurowetenschapper met een unieke ervaring: ze kreeg zelf een herseninfarct. Ze overleefde dit, herstelde na vele jaren en vertelt over de ervaring.

Op TED heeft ze op indrukwekkende manier dit verhaal verteld. Na een inleiding over de werking van de linker- en rechterhersenhelft komt ze met haar persoonlijke ervaring en maakt op een hele beeldende wijze duidelijk hoe de hersenen werken. Tijdens het infarct realiseerde ze zich dat dit voor een neurowetenschapper een unieke kans bood.

Gewoon kijken.

Op 23 en 24 januari vindt het Nationale e-Learning Congres al weer voor de 9e keer plaats. De eerste dag kent het karakter van de meeste congressen (topsprekers in de ochtend en ‘s middags parralesessie’s), de tweede dag bestaat uit workshops.

Livebloggen
De eerste dag ben ik namens www.e-learning.nl aanwezig en zal ik livebloggen. Afgaande op de sprekers ligt er een forse nadruk op gamebased learning. Zo komt Jeroen van Mastrigt vertellen over de (on)mogelijkheden van games in het onderwijs en gaat Frans Feldberg in op de vraag of Second Life en kennisontwikkeling onzin is. Ben benieuwd welke kant dit laatste verhaal opgaat. Ik heb een aantal mooie voorbeelden gezien van de inzet van virtuele werelden in opleidingen maar ben nog steeds kritisch. In Second Life zelf lijkt het ook steeds stiller en stiller te worden na alle media-aandacht van vorig jaar.

Intensieve workshops
De tweede dag kent maar 2 rondes waarin workshops worden gegeven van 3 uur. Hiervan mag ik er ook 1 verzorgen. Fijn om nu eens een intensieve sessie te kunnen doen i.p.v. een korte presentatie. Andere facilitators zijn bijvoorbeeld Wim Veen met een workshop over ‘Leren in fysieke en virtuele netwerken’ en Wilfred Rubens met een workshop over ‘Samenwerkend leren met behulp van social software’. Behalve mede-redactielid is Wilfred deze dag mijn directe ‘concurrent’ omdat hij eveneens in de middagsessie zit. Wie wel eens bij een interactieve workshop of presentatie van Wilfred heeft gezeten weet dat je er erg veel van opsteekt dus ik krijg het nog moeilijk!  

‘e-Learning in zijn beste vorm: een inspirerende, krachtige leerbeleving!’
In mijn workshop met bovenstaande titel combineer ik de expertise van vele andere sprekers en verken met de deelnemers de elementen die van e-Learning een echte beleving maken. Te veel e-Learning bestaat uit digitale boeken, afgewisseld met een filmpje of een quiz. Niet alleen weten de deelnemers na afloop hoe ze een veel betere en aantrekkelijkere e-Learning leerbeleving moeten creëren maar ook gebruik ik in deze workshop prikkelende werkvormen en voorbeelden.

U kunt zich nog inschrijven voor beide dagen of voor de workshops. Tot dan!